Video: webinar Bacterie in het drinkwater: wat speelt er achter de schermen?

Soms is in grondwater de zuurgraad en de hoeveelheid waterstofbicarbonaat te laag. Dan moet je CaCO3 toevoegen om beide binnen de grenzen van de wet te krijgen. Dit heet opharden. Dat klopt. En soms is ook de hardheid van het water te laag, waardoor het niet voldoet aan het minimum van 1 mmol/L.

Wij kijken voornamelijk of er afdichtende lagen in de grond zitten. Klei- of veenlagen bijvoorbeeld. Als die er zijn, dan hebben we een extra barrière. Ondiepe winningen zijn binnen Vitens vaak de winningen die tot zo'n 30-50 meter gaan. Vaak zijn dit alleen zandpakketten zoals op de Veluwe. Diepe winningen liggen bij Vitens tussen de 50 en 150 m met dus vaak een extra barrière. Deze laatste winningen zijn vaak winningen met een hele beperkte zuivering en de diepere met een grotere zuiveringsinspanning. Definitie van diep en ondiep is niet scherp en wordt ook wel anders geïnterpreteerd.   

Dat hangt van de afsluitende lagen af. Zitten er goede afsluitende lagen als klei en veen tussen, dan is dit risico vrij laag. Daarnaast mogen wij als grondwaterbedrijven volgens de vergunningen maar 'beperkt' grondwater onttrekken om te voorkomen dat wij grondwatersysteem uit balans brengen. Dus bij diepe winningen is dit risico beperkt, maar bij ondiepe winningen zonder afsluitende laag worden zeker verontreinigingen mee naar beneden getrokken.

Ja, daarom moet de bodem van de duinpannen waarin het water wordt ingebracht om de X jaar worden schoongemaakt. Om de frequentie daarvan te verlagen wordt het water voorgezuiverd.

Duininfiltratie is niet bedoeld als filter. Vooral voor opslag en hygiënische betrouwbaarheid. Jammer dat Waternet het water in open middelen weer opvangt. Dus moet er nadesinfectie zijn. Van verzadiging van het filter is geen sprake. Dat blijkt al 70 jaar.

Voordat het water  wordt geinfiltreerd, moet het worden gezuiverd zodat het voldoet aan het Infiltratiebesluit. Met deze maatregel worden de duinen beschermd.

Helaas wordt er in grondwater ook PFAS aangetroffen. Op sommige locaties hebben we daarom membraanfiltratie, actief kool of ionenwisseling geplaatst.

Met drinken van water uit flessen drink je ook heel  veel meer microplastics met het water dan met kraanwater. Alleen al vanwege de slijtage van de dop op de fles!

In de wereld van crisis adviseren wij om mensen voldoende flessenwater in te laten slaan, maar ook waterfilters en waterzuiveringstabletten staan vaak op de lijstjes voor crisisvoorbereiding. Als je de laatste twee gebruikt, is dit voldoende veilig om te drinken (uit de kraan, of de regenton bijvoorbeeld). En zijn hier onderzoeken naar gedaan bijvoorbeeld?

Hier is wel onderzoek naar gedaan. Die filters werken op zich goed, alleen weet je niet wanneer er een lek in is ontstaan. Dan vertrouw je erop, terwijl je toch in de problemen kunt komen. Tabletten werken prima voor desinfectie, maar verwijderen natuurlijk geen andere verontreinigingen. Je kunt flessenwater inslaan, maar je kunt ook gewoon lege flessen vullen met kraanwater. Dat blijft in principe ook lang goed, al hangt het wel af van of je de fles goed schoon hebt gemaakt en of je hem koel en donker hebt bewaard. Glazen flessen zijn eigenlijk beter dan plastic, maar plastic kan natuurlijk ook. Als je na een tijdje je afvraagt of het water nog goed smaakt, kun je het gewoon proberen. Je kunt zo’n zelfgevulde fles 1000 keer vervangen voor de kosten van één gekochte fles.  

Waarom Drinkwater: goedkoop, lekker, veilig en duurzaam. Hoe kan het dat er nog steeds flessenwater wordt verkocht. Grofweg 900 miljoen halve‑literflesjes per jaar.

Heel veel winningen zijn heel goed beschermd. We hebben binnen Vitens veel winningen met water dat tussen de 1.000 en 100.000 jaar oud is. Dus dit soort winningen hoef je echt niet uit te rusten met zware zuiveringen zoals membraanfiltratie. Deze technologie kost veel energie en heeft een reststroom van ongeveer 20 %. Doodzonde om 20 % van dit mooie grondwater te lozen en niet te gebruiken als drinkwater. Dus bij goed beschermde grondwatergebieden met oud water moet je voor een standaard zuivering kiezen. Is qua energie en waterverlies veel beter. En de kwaliteit wordt bijna niet beïnvloed door externe factoren. 

... voor een aantal grondwaterwinningen gaat dit dan wel op, maar voor oppervlaktewaterwinningen is dit toch een heel ander verhaal, toch?

Zeker, daar wordt ook door onze collega's van de oppervlaktewaterbedrijven over nagedacht. Maar ook de combinaties die nu gebruikt worden met geavanceerde oxidatie en actief kool verwijderen veel van deze stoffen. En helaas verwijdert omgekeerde osmose ook niet alles. Je moet dus kiezen voor combinaties van membraantechnologie, geavanceerde oxidatie en actief kool om een toekomstbestendige zuivering te bouwen. Maar dit kost wel wat geld. Dit is onderdeel van onderzoeksprogramma's van de drinkwaterbedrijven en KWR.

Het hangt natuurlijk helemaal af van de stoffen die in die concentraatstroom aanwezig zijn. Er wordt wel aan gewerkt, maar het lukt op dit moment nog niet om in alle gevallen die concentraatstroom goed te behandelen.

Hier wordt wel onderzoek naar gedaan. Er zijn allerlei scenariostudies uitgevoerd, om te kijken wat de effecten van klimaatverandering op de drinkwatervoorziening kunnen zijn. Daarbij kun je denken aan dalende grondwaterstanden, lagere debieten en dus hogere concentraties in rivieren, hogere temperaturen (en de gevolgen daarvan op de kwaliteit van het drinkwater in het leidingnet), enz. Op die manier probeert de sector zich voor te bereiden hierop.

Kookadvies draagt bij aan vertrouwen - heb ik gemeten. 

• In de klantcommunicatie heeft Vitens de getroffen aansluitingen geïnformeerd in de combinatie van SMS berichten, e-mail, social media berichtgeving en persberichten. Deze drietrapsraket maakt dat onze meeste klanten tijdig op de hoogte zijn gebracht van een geldend kookadvies. Tevens zijn alle getroffen gemeenten via de veiligheidsregio geïnformeerd en daarna de procedurele vervolgacties ondernomen.
• Over de hoogte van de besmetting kan Vitens conform de wetgeving enkel verwijzen naar een vastgestelde bacteriologische besmetting.
• Nuance is omgang met het kookadvies is er niet; Vitens heeft de taak om risico’s voor de volksgezondheid bij levering van drinkwater te allen tijde te voorkomen.
• Er is in de klantreacties geen gemeten overreactie geweest.

Verontreiniging aanpakken bij de bron is altijd beter. Dus als de waterschappen de vierde trap introduceren, dan worden veel medicijnresten verwijderd. En ja, we zijn als Nederland nu niet het beste jongetje van de klas. We voldoen in 2027 zeker nog niet aan de Kaderrichtlijn Water. We staan als NL onderaan de Europese lijst. Dus we hebben nog wel wat te doen. Als we oppervlaktewater schoon houden, dan heeft dat ook een positief effect op grondwater. Dus bronbestrijding (en de vervuiler betaalt) is de beste oplossing, maar helaas dat zal nog wel een tijdje duren.

Er wordt veel onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor hergebruik. Denk dan aan regenwater en grijs water. Er zijn allerlei systemen op de markt, maar op dit moment moeten we nog onderzoek doen om te zien hoe we die goed kunnen laten functioneren. Aandachtspunten zijn de veiligheid (hoe voorkom je dat mensen verkeerde aansluitingen maken, hoe regel je het onderhoud, zodat dat tijdig en adequaat wordt uitgevoerd), duurzaamheidsaspecten (kleinschalige systemen leveren meestal een grotere impact op dan centrale zuiveringen) en kosten (als je dit bv. toepast in nieuwbouwhuizen, wentel je de kosten van een maatschappelijk probleem dan niet af op een kleine groep mensen). Daarnaast zijn er nog technische hobbels die genomen moeten worden. Dus op zich is het geen gek idee om hergebruik toe te passen, maar voordat we het verplicht stellen, is het wel goed om eerst alles netjes in kaart gebracht te hebben, en alle hobbels opgelost zijn.

Dat kan alleen als er geen kleilaag tussen zit. In waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden geldt een boorverbod, omdat je feitelijk een 'lek' veroorzaakt. #wko #geothermie

Infiltratie van regenwater in de bodem is in principe geen probleem, dat is wat er normaal gesproken met regenwater gebeurt. Er wordt wel onderzoek gedaan naar zuiveringen om bv. afstromend wegwater te behandelen voordat het in de bodem wordt geïnfiltreerd. Dit is wel een manier om droogte tegen te gaan, en bv. het groen in de bebouwde omgeving ondersteunen.

Hierover zijn wettelijke afspraken gemaakt: 3 liter drinkwater per persoon per dag.

Vitens evalueert na iedere grote calamiteit middels RCA methodiek (Root-Cause-Analyse). Als dat aanleiding geeft voor het aanscherpen van beleid of onderhoud, dan wordt dat doorgevoerd.

De sterkte van de keten wordt bepaald door de individuele schakels. Reinwaterkelders lijken een zwakke schakel in het gehele bron-tot-tap voor de drinkwaterkwaliteit te zijn. Sommige betonnen kelders zijn meer dan 50-60 jaar oud. Gaat Vitens extra aandacht geven en investeren in reinwaterkelders om deze te vervangen c.q. renoveren?

Reinwater (met ei) is hygiënisch veilig. Ook als het uit ondiep grondwater wordt bereid. Besmettingen ontstaan daarna, tijdens distributie. Met name in de reinwaterkelders. 

De afgelopen jaren blijkt een reinwaterkelder in driekwart van de gevallen de oorzaak van besmettingen. Dat dwingt tot meer aandacht voor inspectie en onderhoud van deze assets.

Wij onderzoeken op dit moment een nieuwe techniek om eventuele lekkages in drinkwaterkelders beter op te kunnen sporen.

De gemeenteraad van Amersfoort is door Vitens geïnformeerd in een persoonlijk gesprek.

De procedures zijn erop ingericht dat de monsterneming niet tot een besmetting kan leiden en dat de monsters  betrouwbaar zijn.