Terugblik webinar Human Factors en veilig bedienen van bruggen en sluizen

De naar schatting meer dan duizend beweegbare bruggen in Nederland kennen bij elke brugbeweging veiligheidsrisico’s voor weggebruikers en vaarweggebruikers en in sommige situaties ook voor de bedienaars. Veiligheid rond de bediening van bruggen en sluizen is een resultaat van de samenhang en interactie tussen mens, techniek, organisatie en omgeving. Platform WOW heeft samen met Intergo een Human Factors methodiek ontwikkeld, die deze samenhang bij de bediening van bruggen en sluizen inzichtelijk maakt. De methodiek toont de relevante Human Factors aspecten en de wijze waarop de techniek, organisatie en omgeving daarop kunnen worden afgestemd.

Human Factors

Human Factors omvat de toepassing van psychologische en ergonomische principes op het ontwerpen en ontwikkelen van producten, processen en systemen. Het doel van het toepassen van Human Factors is het verminderen van menselijke fouten, het verhogen van de productiviteit en het verbeteren van veiligheid en comfort, met een specifieke focus op de interactie tussen de mens en het systeem (Wickens, 1997).

In dit webinar gaat Jouke Rypkema in op Human Factors in algemene zin en op de Human Factor toetsmethodiek voor de veiligheid van bediening van bruggen en sluizen, zie ook het nieuwsbericht 'Aan het werk met de Human Factors toetsmethodiek veiligheid beweegbare objecten'. 

Vragen en antwoorden

Hieronder vragen van deelnemers en antwoorden hierop van Jouke die tijdens het webinar niet meer behandeld konden worden.

Bij toepassen van kunstmatige intelligentie op videocamera's voor detectie van bv voertuigen/personen kunnen we de mens in de loop van de tijd vervangen?
Het lijkt me een goed idee om met behulp van KI de operator te ondersteunen bij het bedienproces. De technologie is echter niet altijd fail-safe. Daarbij zijn er taken in het bedienproces die op dit moment (nog) niet kunnen worden overgenomen door techniek. Onderzoek daarom hoe mens en technologie (KI) optimaal kunnen samenwerken en daarmee de veiligheid kan worden verbeterd.

Is naast de genoemde gebruikers de onderhoudsmonteur ook in beeld?
De monteur viel in deze toetsmethodiek buiten de scope van de opdracht. De onderhoudsmonteur wordt wel meegenomen als er een onderhoudsscenario wordt uitgewerkt.

Ik mis in het overzicht van relaties het onderhoudspersoneel die invloed hebben op het (goed) functioneren van het systeem brug.
Zie antwoord vorige vraag. Het is inderdaad goed om de rol van het onderhoudspersoneel en de interactie met de bedienaar te beschouwen tijdens de onderhoudsscenario’s.

Van lokaal bedienen decentraal, naar lokaal bedienen centraal, naar bediening uit een regio centrale verkeer/bediencentrale (op afstand) --> kan herontwerp bijdragen aan betere en veiligere omstandigheden?
Een herontwerp bijvoorbeeld in het kader van centralisatie is een goed moment om de toets toe te passen. Hoe zit het bijvoorbeeld met het zicht (camera’s) op het object als er centraal wordt bediend? Betekent de centralisatie een uitbreiding van de taken? Hoe zijn de taken verdeeld over de verschillende bedienaars? Toepassing van de toets zorgt ervoor dat mogelijke (human factors gerelateerde) risico’s en kansen bijtijds worden geïdentificeerd en veilig bedienen kan worden verbeterd.

Hoe kun je voorkomen dat een meisje aan de slagboom gaat hangen?
Het is niet altijd te voorkomen dat mensen dit soort gedrag vertonen, maar het voorbeeld laat goed zien dat veiligheidsmaatregelen niet altijd tot het gewenste gedrag of juist tot onveilig gedrag leiden. Maatregelen hier kunnen worden gezocht in de techniek, bijvoorbeeld dat bomen niet openen als er een bepaald gewicht aan hangt, of detectoren die dit kunnen waarnemen. Maar ook een kijkstrategie kan helpen, waarbij bedienaars schouwen voordat de bomen worden geopend.

Waar is deze methodiek al toegepast en wat zijn de concrete resultaten en vorderingen?
De methodiek zoals beschreven in het document is in zijn geheel nog niet toegepast. Er wordt door het Platform WOW nu gezocht naar renovaties en/of nieuwe objecten waarbij de toets kan worden toegepast en gevalideerd. De toets is wel gebaseerd op eerdere studies en best practices van Intergo, Adviesdienst Mens en Veiligheid en de beheerders van platform WOW, waarin de toegevoegde waarde is aangetoond.

Waar is de toets te vinden?
Hier is de toets te vinden. Ik beveel aan om ook het document in het voorgaande traject te bekijken over de Human Factors Bedientaak. Dit document gaat dieper in op aanbevelingen en toont referenties die kunnen helpen bij de inrichting van de werkomgeving van de bedienaar.

Kan dit verhaal worden opgenomen in de NEN 6787?
De toets heeft (nog) geen status in de vorm van een norm. We bevelen aan om de toets te hanteren als aanvulling op bestaande normen en standaarden. Wellicht dat in de toekomst na validatie de toets een meer formeel karakter kan krijgen.

Kunt u de aansprakelijkheid beschrijven in geval van een ongeval?
Bij de ontwikkelingen van de toetsmethodiek hebben we niet gekeken naar de juridische aspecten en de ‘schuldvraag’ bij een ongeval. Dit viel buiten de scope van de opdracht.

In het eerdere raamwerk vind ik niet het onderwerp waarnemingstactiek van de operator terug. Is dit een bewuste keuze?
Waarnemingstactiek of kijkstrategie is een belangrijk onderwerp bij de bediening van bruggen en sluizen. Een vaste sequentie van het schouwen van buitenbeelden of camerabeelden kan voorkomen dat beelden worden overgeslagen tijdens het schouw- en monitoringproces. We zie dit als een onderdeel van procedures die worden gehanteerd tijdens de taakuitvoering. We hebben bewust geen strategie/tactiek voorgeschreven, omdat het aan de beheerders is om de procedures die ze hanteren zelf te bepalen.

Waar kan ik aansluiten in het proces?
Als vaarwegbeheerder kunt u zich aansluiten bij het platform, geïnformeerd blijven en eventueel een bijdrage leveren bij de validatie. Daarnaast kunt u de informatiekanalen van Platform WOW (nieuwsbrief, website, bijeenkomsten, etc.) in de gaten houden.