Inhoud van dit webinar
We hebben te maken met steeds drogere zomers en lagere afvoer van de Rijn door het smelten van de gletsjers. Dat leidt ertoe dat er minder zoetwater afstroomt via de rivieren en beken naar de Waddenzee. Het water in de Waddenzee wordt aan de andere kant steeds zouter en warmer. Dit heeft grote gevolgen voor schelpdieren, vissen en vogels.
In het waterwebinar Zoetwater voor de Waddenzee op vrijdag 19 december gaf kustecoloog Katja Philippart van de Waddenacademie een presentatie over de actuele onderzoeken en de laatste ontwikkelingen. Jiska Waaijenberg van Wetterskip Fryslân ging in op het dilemma van de waterbeheerders, die steeds meer water proberen vast te houden, zodat het ook beschikbaar is voor de droge zomers.
Op deze pagina vind je de video van het webinar, de samenvatting en de presentaties.
Opname webinar (60 min.)
Samenvatting
In het waterwebinar Zoetwater voor de Waddenzee werd gesproken over de rol van zoetwater in de Waddenzee en over de manier waarop zoetwaterbeheer in het achterland doorwerkt tot aan zee.
Katja Philippart van de Waddenacademie
Katja Philippart (Waddenacademie) begon met een schets van de Waddenzee en het Waddengebied als één systeem, gevormd door natuurlijke processen en menselijke ingrepen. Zij liet zien hoe het landschap door de eeuwen heen is veranderd en hoe de dijk een duidelijke scheiding aanbrengt tussen binnendijks en buitendijks gebied.
Volgens Katja is zoetwater een essentieel onderdeel van het estuariene systeem. Zij legde uit dat zoetwater niet alleen invloed heeft op het zoutgehalte, maar ook voedingsstoffen bevat zoals stikstof en fosfaat. Deze voedingsstoffen spelen een rol in de voedselketen van de Waddenzee, waarbij algen, schelpdieren en vogels met elkaar verbonden zijn.
In haar toelichting gaf zij aan dat de hoeveelheid zoetwater die de Waddenzee bereikt in de afgelopen jaren is afgenomen. Zij benoemde dat het grootste deel van het zoete water via de spuisluizen bij Den Oever en Kornwerderzand wordt aangevoerd en dat veranderingen in het spuibeheer direct effect hebben op de Waddenzee.
Ook benadrukte ze dat het bij zoetwateraanvoer niet alleen gaat om de hoeveelheid water, maar ook om de plek en het moment waarop wordt gespuid. Zij ging daarbij in op verschillen tussen spuien bij Den Oever en Kornwerderzand. Bij Den Oever stroomt het water relatief snel weg, terwijl bij Kornwerderzand het zoetere water langer in het systeem blijft.
Deze verschillen hebben gevolgen voor de verblijftijd van water en voor de verdeling van zout en zoet in de Waddenzee. Daarbij is vooral in het voorjaar de timing van zoetwateraanvoer van belang, onder andere in relatie tot trekvissen.
Jiska Waaijenberg van Wetterskip Fryslân
In het tweede deel van het webinar ging Jiska Waaijenberg (Wetterskip Fryslân) in op de zoetwaterbeschikbaarheid vanuit het achterland. Zij beschreef hoe het watersysteem historisch vooral is ingericht op het snel afvoeren van water en hoe klimaatverandering leidt tot nieuwe vragen over vasthouden en bergen.
Jiska gaf aan dat vasthouden van water niet betekent dat er geen afvoer meer plaatsvindt. Zij maakte onderscheid tussen vasthouden in de zin van het verbeteren van de sponswerking van een gebied en het opslaan van water in grote zoetwaterbekkens. Volgens haar kan een betere sponswerking er juist voor zorgen dat er in de zomer langer afvoer van zoetwater richting de Waddenzee is.
Daarnaast benoemde Jiska langdurige droogte, een toenemende watervraag en de grote afhankelijkheid van het IJsselmeer als belangrijke aandachtspunten. Ook de verdringingsreeks kwam aan bod, waarbij zij de vraag stelde welke plek zoetwater voor de Waddenzee daarin inneemt.
In de vragenronde werd gesproken over de afweging tussen het vasthouden van zoetwater en het blijven afvoeren van voldoende zoetwater richting de Waddenzee. Het webinar maakte duidelijk dat zoetwater voor de Waddenzee verbonden is met keuzes in het hele watersysteem.
