Gewoon bijzonder: het werk van Jens Vloedgraven

In de rubriek ‘Gewoon bijzonder’ zetten we collega’s in het zonnetje. Zij doen ‘gewoon’ hun werk en leveren daarmee een bijzondere bijdrage aan veilige en bereikbare wegen en wateren. Jens Vloedgraven is senior adviseur waterbeheer bij Waterschap Brabantse Delta, waar hij werkt in het kloppend hart van het waterbeheer.

Voor de buitenwereld is waterbeheer vaak onzichtbaar. Zolang het droog blijft in huis en sloten niet overstromen, lijkt alles vanzelf te gaan. Maar achter de schermen wordt dag en nacht gewerkt om dat zo te houden. In de centrale regiekamer van waterschap Brabantse Delta werkt Jens mee aan die dagelijkse coördinatie. Wat voor hem ‘gewoon werk’ is, blijkt allesbehalve gewoon.

Chaos en actie 

Jens begon zijn loopbaan als junior hydroloog. Jens: “Na mijn studie milieukunde en het Nationaal Water traineeship vervulde ik een inhoudelijke rol bij het waterschap, waarin ik het vak echt heb leren kennen. Ik rekende duikers door, hield me bezig met het inrichten van watersystemen en draaide mee in projecten. Toch merkte ik na verloop van tijd dat ik iets miste. Ik functioneer beter als het spannend wordt en er snel geschakeld moet worden.” Dat bracht Jens naar de centrale regiekamer, waar het tempo hoger ligt en waar beslissingen direct gevolgen hebben voor de leefomgeving.

De centrale regiekamer als kloppend hart

In de regiekamer draait alles om overzicht en anticiperen. Weersverwachtingen, waterstanden en meldingen uit het veld komen hier samen in één actueel waterbeeld.

Jens maakte na drie jaar de overstap naar het proces bedienen: “In de regiekamer werken we aan weersextremen en acute situaties. Tegelijk ontwikkelen we met het team producten en systemen die onze operatie steeds beter maken. Je ziet slecht weer hier letterlijk aankomen, dat zet mij én de hele organisatie op scherp. Het waterbeeld dat ontstaat, helpt om onderbouwde keuzes te maken.”

Op de een of andere manier vind ik het idee dat ik op ieder moment van de dag gebeld kan worden juist prettig. Of het nu ‘s nachts of tijdens de feestdagen is, dat maakt mij niet uit. Ik krijg daar energie van.

Realtime waterbeeld op een presenteerblaadje 

De afgelopen jaren werd het werk van Jens steeds meer datagedreven en ontstond realtime informatievoorziening. Jens: “Een belangrijk product dat we hebben ontwikkeld, is het geautomatiseerde waterbeeld. Voorheen deden we veel handelingen handmatig en was de rest van de organisatie afhankelijk van specialisten die het waterbeeld samenstelden. Nu biedt het systeem op elk moment van de dag realtime inzicht in waterveiligheid, wateroverlast en droogte. Dat maakt het werk efficiënter en foutlozer. Tegelijk blijft specialistisch oordeel onmisbaar. Ervaring en vakkennis spelen daarbij een grote rol: hoe verzadigd is het gebied, kan het nog meer regen hebben? Dat oordeel blijft mensenwerk.”

Crisis komt voor de kerstbrunch 

Wat het werk voor Jens extra bijzonder maakt, is dat hij de impact ervan letterlijk ziet. De keuzes die in de regiekamer worden gemaakt, hebben direct effect op woonwijken, natuurgebieden en evenementen. Zo kan het doorgaan van een festival of het voorkomen van wateroverlast in een dorp afhangen van tijdig ingrijpen achter de schermen. Jens: “Ik woon zelf ook in het gebied waar ik werk. Dat maakt het extra tastbaar. Ik draag direct bij aan een veilige leefomgeving voor jezelf, familie, bekenden.”

Soms zijn er uitschieters, vertelt Jens, waarin er de hele nacht wordt doorgewerkt. Een voorbeeld daarvan was de hevige neerslag in 2023, rond de feestdagen. Jens: “Deze periode blijft me voor altijd bij. Het ene moment stelde ik het waterbeeld op voor de organisatie. Het volgende moment schoof ik aan bij de brunch met familie. Chaos, verantwoordelijkheid en vervolgens weer grip krijgen op de situatie, dat is wat mij drijft. Daarom stoorde het me totaal niet dat ik daar tijdens de feestdagen mee bezig was.”

Samenwerken over grenzen heen

Jens vertelt dat Brabantse Delta nauw samenwerkt met de omliggende waterschappen De Dommel en Aa en Maas. Want water stopt niet bij de bestuurlijke grenzen. Jens: “De samenwerking werpt zijn vruchten af bij maatregelen die organisatiegrenzen overstijgen, zoals beregeningsverboden. Je wilt niet dat er scheve situaties ontstaan bij agrariërs die net links of rechts van het gebied gevestigd zijn. Daarnaast heb ik contact met de collega’s uit Vlaanderen, want het water dat Brabant binnenkomt, heeft zijn oorsprong vaak in België.”

Steeds meer informatie openbaar voor inwoners

Het waterschap is een open source-organisatie. Inwoners willen begrijpen wat er gebeurt en waarom bepaalde keuzes gemaakt worden. Daarom wordt er steeds meer informatie met inwoners gedeeld, vertelt Jens. "We hebben een groot meetnet met honderden grondwaterpeilbuizen en duizenden waterstandsmeetpunten. Door transparanter te zijn over waterstanden, maatregelen en beperkingen ontstaat meer begrip.”

Omgaan met de extremen 

Heftigere buien volgen elkaar sneller op, terwijl droge perioden langer aanhouden. De grootste uitdaging is het omgaan met deze extremen. Jens: “Ons gebied is eigenlijk Nederland in het klein: we hebben laaggelegen polders én hooggelegen zandgronden. Op de zandgronden zijn we afhankelijk van de neerslag die daar valt. Daarnaast is het watersysteem historisch ingericht op afvoeren, maar moet steeds vaker water vasthouden. Daarom richten we onze gebieden anders in, zodat water langer wordt vastgehouden. 

De informatie in de centrale regiekamer helpt ons daar ook bij: wanneer gaan we van winter- naar zomerpeil en van zomer- naar winterpeil? Wanneer zetten we stuwen omhoog? Wanneer laten we extra water in of juist uit?”

Sommige situaties zijn simpelweg overmacht, vertelt Jens. “Onze gemalen kunnen ongeveer vijftien millimeter per etmaal verwerken. Als er binnen 24 uur bijna honderd millimeter regen valt, zoals we recent meemaakten, dan stijgen waterpeilen onvermijdelijk. Daarom is communicatie de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Ook als er ogenschijnlijk niets aan de hand is, is het goed om te delen waar we mee bezig zijn.”

Neem contact op met Jens

Jens Vloedgraven

Waterschap Brabantse Delta

Senior adviseur waterbeheer