Test header

Terugblik Waterrecreatie: een blik vooruit

Waterrecreatie: een blik vooruit 

Op donderdagochtend 7 februari organiseerden we samen met Waterrecreatie Nederland en provincie Noord-Holland een inspirerende bijeenkomst. Hieronder een terugblik van deze dag.

Platform WOW en Stichting Waterrecreatie Nederland organiseren jaarlijks een bijeenkomst waarin recreatievaart centraal staat. De afgelopen bijeenkomsten stonden in het teken van ‘Efficiënt en effectief vaarwegbeheer voor de recreatievaart’, ‘Kleine Waterrecreatie’ en ‘Recreatievaart in Nederland’

Het thema dat dit keer centraal stond was ‘Waterrecreatie: een blik vooruit’. Nederland staat aan de vooravond van een aantal belangrijke opgaven en transities op het gebied van demografie, verstedelijking, klimaat, energie en economie. Hoe zorgen we ervoor dat zowel de vaarwegbeheerder als de vaarweggebruiker kunnen inspelen op deze veranderingen?

Middels vier werksessies is samen met de deelnemers verder op deze vraag ingegaan. De thema's van de werksessies waren: landelijke en regionale overlegstructuren, de digitalisering van de vaarwegen, de borging van vaarwegen in visies en verordeningen en veiligheid op het water. De uitkomsten van de werksessies worden meegenomen in de nieuw op te stellen BRTN 2020-2025 en in de volgende periode van Varen doe je Samen! 2020-2025.

Programma

De bijeenkomst werd door Marianne Heeremans, voorzitter Waterrecreatie Nederland, plenair afgetrapt. Er zijn continu veranderingen gaande, ook voor de waterrecreatie. Recreatie is eigenlijk opnieuw scheppen. Tijdens deze bijeenkomst gaan we dat samen met alle deelnemers doen. 

Daarna volgde plenair een interessante presentatie door Jaap Brouwer van Waterrecreatie Nederland. We zijn benieuwd hoe de toekomst eruit gaat zien. Vragen die hierbij horen zijn: Staan we op de agenda? Hoe extreem wordt het? Duurzaam ten koste van alles? Wie gaat er nog varen? Aan of op het water wonen? Hebben we nog wel bruggen nodig? Dit zijn vraagstukken met bijbehorende factoren die op ons afkomen. Daarbij hoort ook het op een andere manier gaan anticiperen op onze omgeving. Misschien wel werken aan een opgefrist imago en het vragen als een service. Bijvoorbeeld door samen een sloep te delen, water als decor zien, maak schoon schip! en lukt dat ons niet, dan ook gaan recyclen. Actief, drijven en verblijven wordt ook steeds populairder en auto captain: autonomisch varen. Deze ontwikkelingen vragen ons om te denken in netwerken. Alle boten worden ook slimmer en beter. Het monitoren van vaartuigen kan dus ook voor vaarwegen. Om zo ook keuzes te maken. Denk ook aan interface. Wie weet krijg je twee groepen: mensen die niet meegaan met het digitaliseren en anderen juist wel.

Overzicht werksessies:

1. Landelijke en regionale overlegstructuren routes en gebieden door Marleen Maarleveld (Waterrecreatie Nederland) en Tim Schiereck (Rijkwaterstaat)
Momenteel vindt de afstemming vaarwegbeheerders en vaarweggebruikers plaats in diverse coördinatie-overleggen. Deze worden door verschillende partijen georganiseerd en vinden plaats in wisselende frequentie. Sommige overleggen functioneren goed, anderen zijn nauwelijks meer actief. Een betere inrichting van de overleggen zelf en de afstemming tussen de overleggen is gewenst. Tijdens de werksessie zal het bestaande overzicht van de overleggen aangevuld worden. Deelnemers worden gevraagd de succesfactoren en verbeterpunten te benoemen van de overleggen waarbij ze betrokken zijn. Tevens komt aan de orde hoe bepaalde (conflicterende) onderwerpen (bestuurlijk) opgeschaald kunnen worden. Wat wil je hiermee bereiken?

2. Digitalisering van de vaarwegen door Bart Bosman (provincie Noord-Holland) en Sonja van Steekelenburgs (provincie Noord-Holland)
Onze samenleving digitaliseert in sterke mate. De vaarwegen worden door innovaties en geautomatiseerde processen steeds slimmer.  Brugmanagementsystemen, Blauwe Golf Verbindend infrarood sensoren, cameraherkenning, autonoom varen en geavanceerdere apps zijn hier voorbeelden van. Dit biedt voordelen voor de vaarwegbeheerder die brugopeningen efficiënter kan organiseren en een beter inzicht heeft in het gebruik van de vaarweg. Voor vaarweggebruikers betekent het een betere informatievoorziening en een betere doorstroming. In de werksessie zullen de belangrijkste technologische en innovatieve ontwikkelingen met elkaar gedeeld worden. Met de deelnemers wordt besproken welke behoeften de vaarwegbeheerder en vaarweggebruiker hebben. Daarbij komt aan de orde hoe deze behoeften elkaar versterken (bv. datadelen) of juist in de weg zitten (bv. privacy).

De toekomst lijkt ver weg, maar eigenlijk is deze al dicht bij. Er is al heel veel data beschikbaar en er komen steeds meer toepassingen bij (websites en apps). De toepassingen van het digitaliseren van de vaarwegen zijn oneindig. Thema’s dit bij de werksessies naar boven kwamen zijn: veiligheid en betrouwbaarheid van (big)data, integratie van informatietoepassingen en de wisselwerking van data – schip – systeem.

We hebben de 1e stappen benoemd die nodig zijn om deze thema’s verder te brengen en de uitdagingen benoemd. Hobbels die we nog moeten nemen zijn de ‘ownership’ van data, privacy en security en de zoektocht naar de balans in tijd, geld en kwaliteit, rekening houdend met de grote verschillen tussen disconnected en volledig autonoom varen.

Hieronder een aantal interessante video's en websites.  

video's: http://vimeo.com/236570380/ba38a92e59, http://magazine.noord-holland.nl/2018-5#!/slim-reizen, https://www.youtube.com/watch?v=OJIw0DAragA&feature=youtu.be en https://www.youtube.com/watch?v=1Q9hzugPzGs

Websites met de open data: www.vaarweginformatie.nl en www.blauwegolfverbindend.nl

Gebruikers van de open data: www.riverguide.eu, www.brug-open.nl, https://brugopen.nl, http://www.brugradar.nl en http://www.isdebrugopen.nl

3. Waterrecreatie borgen in visies en verordeningen door Jaap Brouwer (Waterrecreatie Nederland), Huub Cramer (Rijkswaterstaat) en Quirijn Huiskes (provincie Noord-Holland)
Er zijn verschillende omgevingsvisies opgesteld of nog in de maak: nationaal; regionaal en lokaal. Het is van belang om het waterrecreatieve netwerk en bijbehorende voorzieningen hierin op een goede wijze te borgen, zowel beleidsmatig als juridisch. Dit past goed bij de decentrale organisatie van het vaarwegbeheer, maar betekent ook dat goede onderlinge afstemming en kennisuitwisseling tussen rijk, provincie, waterschappen en gemeenten noodzakelijk is. Tijdens de werksessie worden met deelnemers ervaringen gedeeld over de wijze van beleidsmatige en juridische borging van waterrecreatie in hun organisatie. En hoe vertaalt zich dat naar eigenstandige of geïntegreerde ontwikkel- en financiering strategieën? Tevens wordt besproken hoe de nieuwe BRTN kan zorgen voor integratie tussen visies en verordeningen onderling.

Conclusies aanbevelingen BRTN 2020-2025 – deelsessie 1 ‘Borging in Visies en verordeningen’:

  • Er bestaat behoefte aan betere samenwerking tussen Rijkswaterstaat, provincie, waterschappen en gemeenten. Niet in iedere provincie is dit even goed geregeld. Provincie Noord-Holland en Zuid-Holland hebben aangegeven bijvoorbeeld wel een ‘beheer overleg’ te hebben tussen genoemde partijen en daarin zijn onderwerpen benoemd op het gebied van beheer/recreatievaart waarop samenwerking is gewenst. In de provincie Noord-Holland is de ‘Beheeragenda’ de leidraad voor dat overleg.
  • Aandachtspunt is dat niet in iedere provincie evenveel bestuurlijk draagvlak en/of ambtelijke capaciteit voor recreatievaart lijkt te bestaan. Provincie Overijssel geeft bijvoorbeeld aan weinig ambtelijke capaciteit te hebben voor recreatievaart/BRTN. De focus ligt daar op het beheer van de bestaande vaarwegen/’houden wat je hebt’. Als rol voor Waterrecreatie Nederland wordt gesuggereerd actief gemeenten te betrekken en te enthousiasmeren bij recreatievaart/BRTN.
  • Er is behoefte aan kennisuitwisseling, vindbaarheid en een overzicht van alles wat geregeld en verordend is op het gebied van waterrecreatie door de respectievelijke partijen en er is behoefte aan een centraal aanspreekpunt/coördinatie tussen diverse partijen/overheden (waaronder ook begrepen de terrein beherende organisaties en waterschappen).
  • De behoefte wordt geuit dat partijen in een zo vroeg mogelijk stadium worden betrokken bij planvorming. Waterrecreatie Nederland zou hierbij standaard één van de partijen moeten zijn die gehoord wordt als er nieuwe plannen zijn.
  • Borg de zogeheten E, F en G categorie in de BRTN.
  • Er is een grote behoefte aan eenduidige data m.b.t. waterrecreatie. Deze data is weer noodzakelijk voor het verkrijgen van het bestuurlijke en ambtelijke draagvlak.
  • Benoem  en onderstreep ook het maatschappelijke belang van waterrecreatie. Rijk de tools aan om dit maatschappelijk te duiden.
  • Vergroot het belang van waterrecreatie op rijksniveau
  • Zorg dat het waterrecreatieve netwerk toegankelijk en betaalbaar blijft.

4. Veilig samen blijven varen door Rowena van der Maat (Waterrecreatie Nederland) en Dimitri van der Heiden (Rijkwaterstaat)
In de werksessie kijken we terug en blikken we vooruit in het kader van ‘Varen doe je Samen!’. Hoe zorgen we ervoor dat ook in de toekomst de beroepsvaart en recreatievaart gezamenlijk op een veilige manier gebruik kan blijven maken van de vaarwegen? Veiligheid blijft ook in de toekomst een belangrijk aandachtspunt. We willen de veiligheid op het water op een hoger plan tillen. De basis hiervoor vormt kwalitatieve en kwantitatieve kennisuitwisseling tussen beheerder en gebruiker. Hierdoor ontstaat inzicht in eigen proces en vaargedrag. Hoe kunnen we dat bewerkstelligen? Beschikbaarheid van data is hiervoor essentieel. De Vaarmelder-app biedt een platform, ook voor “near-miss” incidenten te melden. Kunnen we lessen trekken uit deze gegevens? Hoe kunnen we deze data inzetten voor de verbetering van veiligheid op het water? En hoe communiceren we daar over?

In de twee werksessies keken we terug en blikten we vooruit in het kader van ‘Varen doe je Samen!’. Hoe zorgen we ervoor dat ook in de toekomst de beroepsvaart en recreatievaart gezamenlijk op een veilige manier gebruik kan blijven maken van de vaarwegen? Veiligheid blijft ook in de toekomst een belangrijk aandachtspunt. We willen de veiligheid op het water op een hoger plan tillen. De basis hiervoor vormt kwalitatieve en kwantitatieve kennisuitwisseling tussen beheerder en gebruiker.

Ingegaan werd op welke veiligheidsdata beschikbaar is en welke meldpunten er zijn om als vaarweggebruikers iets te kunnen melden. Door een aantal voorbeelden werd getoond hoe RWS lessen trekt uit (bijna)ongevalsdata om de vaarwegveiligheid te verbeteren. Met de juiste data kan je analyseren waar en welke scenario’s zich afspelen op de vaarweg. Deelnemers aan beide werksessies gaven aan dat er geen helder overzicht in wat er allemaal geregeld is om te scheepsongevallen of onveiligheid te kunnen melden.

In de twee workshops werd benadrukt dat de meerwaarde van goede data het werken aan veiligheid juist kan versterken en onderbouwing geeft naar het management bij de organisaties. Op basis van data kan er gerichter gehandhaafd en gecommuniceerd worden via campagnes, ook is het aanpakken van onveiligheid aan de vaarweg met (verbeter)maatregelen beter te onderbouwen. Deelnemers gaven meerdere voorbeelden van de worsteling om voorvallen om meldingen om te zetten in data, risico-inschattingen kunnen maken en aan de slag te gaan met de informatie uit de data.

Na de workshop is contact gelegd met meerdere beheerders om dit jaar te helpen met het verkennen van opzetten en implementeren van ongevalsregistratie en gebruiken van de Vaar melder app. In workshop ronde 2 kwam een goed voorstel om in de gebruikersraad Nat de Vaar Melder app te agenderen en RWS te vragen hoe de partijen geholpen kunnen worden met het verbeteren van de veiligheid door gebruik van data (kwantiteit en kwaliteit). 

Al met al was het een goede bijeenkomst waar contacten gelegd zijn, kennis gedeeld is en we dit jaar nog aan de slag gaan om elkaar verder te helpen.

Bekijk hier de presentatie in pdf.

Bijeenkomst