Test header

Terugblik Drones in het waterbeheer

Geïnteresseerd in een video verslag van deze dag? Kijk hier.

Op 23 oktober vond de bijeenkomst drones in het waterbeheer plaats. Deze werd georganiseerd door Platform WOW samen met het Hoogheemraadschap van Delfland en Rijkswaterstaat.

De dag werd geopend door dagvoorzitter Ir. Gijsbert de Boer, Hoofd Strategie & Innovatie van het Hoogheemraadschap van Delfland. Vervolgens worden de deelnemers welkom geheten door Ir. Pieter Janssen, secretaris-directeur van het Hoogheemraadschap van Delfland. Belangrijke boodschap die hij de aanwezigen meegeeft: innoveren kan alleen succesvol gaan als je het samen doet. Innoveren doe je door samen te leren. Hij noemt een aantal voorbeelden van belangrijke innovaties binnen het Hoogheemraadschap, zoals de Urban waterbuffer en de Zoetwaterfabriek.   

Overeenkomst bij dit soort innovaties: iedereen die meedeed wilde zijn nek uitsteken. Je ziet dat innovaties verder gaan als je vragen durft te stellen tijdens je zoektocht. Vragen stellen is de kern bij innovaties.

Tijdens deze middag konden drie bedrijven een Drone Oscar winnen. Een prijs die wordt uitgedeeld voor de meest interessante ontwikkeling op het gebied van drones in het waterbeheer in het afgelopen jaar. Er zijn drie genomineerden zijn:

  1. Drone Dynamics met de kabeldrone.
  2. Mapture.ai met een autonome drone die uit een box komt vliegen.
  3. TU-Delft met de Pelikaandrone, landen en stijgen op het water, om zowel op als onder het water te inpsecteren.

De winnaar werd aan het einde van de dag door het aanwezige publiek bepaald. 

Toepassing drones in assetmanagement

Ir. Nienke Bagchus, directeur Netwerkmanagement bij Rijkswaterstaat, staat stil bij de toepassing van drones in het assetmanagement van Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat staan aan de vooravond van de grootste onderhoudsopgave ooit. De beschikbaarheid en veiligheid zijn belangrijke kaders voor het beheer, maar hier zit tegelijkertijd een spanning in. Het is een interessante ontwikkeling om te onderzoeken of je de inspecties van kunstwerken kan vervangen door drones, waarmee je zowel de doorstroming van de (vaar)weg kunt garanderen en tevens de veiligheid voor de weggebruiker en de aannemer hoger is. In de presentatie enkele voorbeelden waar Rijkswaterstaat nu al drones heeft toegepast.

Intermezzo: de vliegende auto

Marco van den Bosch, marketingdirecteur bij PAL-V, licht de ontwikkelingen van de PAL-V toe. De eerste vliegende auto wordt in 2020 verwacht. Deze is ontwikkeld door het team van PAL-V. Middels een video wordt het publiek meegenomen in de mogelijkheden van deze vliegende auto. Mogelijke toepassingen voor de PAL-V zijn o.a.:

  • Personenvervoer
  • Airtaxi Services
  • Peacekeeping
  • ambulance/politie
  • recreatief 

Na het plenaire gedeelte volgden er twee workshoprondes.

Samenvatting workshops

ILT Wet- en regelgeving: risicoscenario's en standaardscenario’s voor drones (door Stephan van Vuren, Airhub)

Stephan van Vuren is van Airhub. Hij heeft een app ontwikkeld voor drone operations management. Tijdens deze workshop wordt ingegaan op de Europese wetgeving die eraan komt. De EASA heeft richtlijnen en regels voor veilige dronevluchten gepresenteerd in een formeel document. Het zijn nog geen bindende regels, maar enkel richtlijnen voor de basis van de definitieve regels. 

Alle landen hebben nu hun eigen wetgeving voor drones. Dit gaat veranderen in één Europese basiswetgeving. Deze zal bestaan uit drie categorieën: open, specific en certified category. In deze presentatie  gaan we in op de eerste twee categorieën, omdat waterbeheerders hier het meeste mee te maken krijgen.

Open category:

De open categorie wordt ingeschat met een laag risico. Hoeft niet van tevoren aan worden gegeven. Er mag niet hoger dan 120 meter worden gevolgen. Naar mate je drone zwaarder wordt, dan komen er meer eisen naar voren.

Specific categoy:

De specifieke categorie wordt ingeschat als vliegen met een risico. Er moet dan een SORA (Specific Operations Risk Assessment) worden uitgevoerd. Dit begint met een Concept of Operations. Dan het bepalen van je ground risk class. Dan ga je de Air risk class bepalen. Dan kijk je maar Adjacent Airspace. De laatste stap is door tactische maatregelen te nemen bepaal je de final airrisk class. Dit bepaalt dan je SAIL niveau.

Voor alle drones boven de 250 gram moet je een opleiding volgen. Er is geen onderscheid tussen commercieel en particulier gebruik. SORA is een appendix op je handboek. SAIL’s moet je duidelijk gaan definiëren. Als je zwaardere dingen gaat doen, dan zal je handboek er ook uitgebreider te komen uitzien.

Bekijk hier de presentatie (pdf).

Movares en Geozicht maken het verschil tussen inspecteren ouderwets en met drones. De Brienenoordbrug wordt als voorbeeld gebruikt. Inspectie hoe die nu gebeurt is niet altijd veilig, duurzaam, filevorming, etc. Met een drone duurt een volledige inspectie circa 2 dagen. Er wordt dan puur visueel gekeken. Je zou het proces ook kunnen omdraaien. Eerst 0-meting met drones en dan de bottle necks pakken (en dan mensen inzetten). Belangrijkste blijft om naar de risico’s te kijken in het gebruik.

Duininspectie (door Rob den Dulk, Hoogheemraadschap van Delfland)

Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft sinds enkele jaren een dynamische kust. Om de dynamiek te kunnen volgen is er een pilot uitgevoerd hoe dit zo efficiënt en effectief mogelijk te doen. In deze pilot is een RPAS ingezet. Samen met Rutger van Hogezand (Down2Earth-sensing) en Marcel van der Kurk (Delfland GIS-team) geeft Rob den Dulk een toelichting op het project en de resultaten.

Bekijk hier de presentatie (pdf).

Opleiding en toepassing van drones door Rijkswaterstaat (door Olaf van Hese, Rijkswaterstaat)

Olaf van Hese is sinds het begin betrokken bij het toepassen van drones door Rijkswaterstaat. Binnen Rijkswaterstaat is lang nagedacht hoe het nou toegepast kon worden. Olaf heeft dit opgepakt en is het ‘gewoon gaan doen’’. Een kleine groep medewerkers is actief binnen het incidentmanagement op weg en water bij Rijkswaterstaat. Hen is een drone meegegeven, zodat zij proefondervindelijk konden ervaren wanneer een drone wel van toegevoegde waarde is, maar ook wanneer niet. Inspecteurs met een drone in de ‘gereedschapskist bleken meteen van toegevoegde waarde te zijn. 

Naast deze voorbeelden neemt Olaf ook het plan van aanpak  door welke hij heeft gebruikt voor het intern organiseren van het dronegebruik. Onderstaand een overzicht van de elementen van dit plan van aanpak en de tips per onderdeel.

  • Doel (benoem scherp voor welk doel de drones worden ingezet en waarvoor niet!)
  • ROC of ROC-light (pas de gewenste opleidingsniveau aan de inzet)
  • Klein beginnen versus volledig uitrollen (RWS is klein begonnen en daarna uitgerold)
  • Geld & Personeel (Voorzie in voldoende middelen voor de uitrol, ook beheer en onderhoud is flinke kostenpost)
  • Fulltime versus deeltijd (Bepaal beschikbaarheid, grote impact bij fulltime inzet, deeltijd inzet behoud men de koppeling met de organisatie)
  • Organisatie, structuur en rollen (Binnen RWS is een apart organisatieonderdeel opgezet)
  • Planning en tijdlijn (Neem de tijd! Uitrol binnen RWS heeft lang geduurd (5 jaar)
  • Support vanuit het management organiseren

Bekijk hier de volledige presentatie (pdf).

Opsporing Muskusratten Drents-Overijsselse Delta (door Jeroen  Waanders, waterschap Drents Overijsselse Delta)

Kun je muskusratten opsporen met moderne techniek? Welke plek heeft een drone in dit vraagstuk en is dit de enige mogelijkheid? Beeldinformatie en –analyse zijn de toekomst voor het toezicht in het buitengebied. Jeroen Waanders heeft in zijn werkshop de mogelijkheden, pilotprojecten en vraagstukken rondom dit thema toegelicht.

Bekijk hier de volledige presentatie (pdf).

Onderwaterdrones  (Pelikaan)

RWS en TUDelft ontwikkelen en testen een drone die in situ een watermonster kan nemen en dit aanbiedt aan een Flowcytometer in het veld of in een veldlaboratorium. Bij deze innovatie wordt het idee van MAVLAB TU Delft/Cytobuoy Woerden, samen marktpartijen en andere overheden uitgewerkt. In 2018 wordt een drijvende drone ontwikkeld en in 2019 wordt gewerkt aan een duikende drone. De drone wordt uitgerust met een hyperspectraal camera zodat Close Sensing data gerelateerd kan worden aan Remote sensing beelden. Hiermee wordt het opsporen van blauwalg en botulisme betrouwbaarder.

Robotico in de waterschapswereld door Waternet (Nick Cornelissen en Tim Burgmeijer, Waternet)

In deze workshop is aandacht geschonken aan de inzet van robotica in de primaire werkprocessen door Waternet. In 2013 is Waternet begonnen met een samenwerking met de Haven van Amsterdam voor het nemen van watermonsters door drones. Inmiddels worden drones veelvuldig  toegepast door Waternet. Bij Waternet wordt er gewerkt naar de vraag die er is. Als er een probleem is, en dat kan beter met de drone, dan wordt hier naar gekeken.

Er wordt stil gestaan bij diverse toepassingen:

  • Gemalen Er is begonnen met de inspecties van gemalen. Met een drone kan je veel extra data binnenhalen.
  • Opsporen muskusratten Dit is een bijzondere. Aan de hand van het DNA van het water kan er bepaald worden of er wel/niet muskusratten zitten. Met een drone is dit een stuk makkelijker dan wanneer dit door mensen gedaan moet worden. Er zit een watermonstermodule onder de drone.
  • Inspectie zonnepanelen. Opdracht is om 100.000 zonnepanelen voor 2040 te plaatsen. Zonnepanelen kan je inspecteren met drones. Dan kan je makkelijk zien of er iets uitvalt.
  • Inspectie watergangen. Onderzoeken wat de status van doorgangen is. Uit de data van de drone kan de onderhoud status bepaald worden. Ook van de plekken die niet altijd goed bereikbaar zijn. Dit is een stuk efficiënter.
  • Inspectie wild. Nesten van broedvogels wil je niet gaan maaien. Ook voor hertentellingen worden er drones ingezet. Met drones veel betrouwbaarder dan handmatig.
  • Opsporen wel/kwel. Kwelwater in beeld brengen. In de winter is kwelwater een stuk warmer. Dan komt dat goed naar voren met de dronebeelden.
  • Mestcontroles Er moet gehandhaafd worden of mest afgevoerd wordt. Dit gebeurt met de inspectie zoom (30x). Belangrijk aandachtspunt: zorgvuldig omgaan met privacy.
  • Handhavingsklussen met drones. Opsporing illegale lozingen kunnen makkelijk opgespoord worden. Je hebt het meteen zwart op wit. Vergunningen die verleend zijn, kan je ook checken.Voor communicatie kan je een drone goed inzetten. Er kunnen met een drone mooie foto’s gemaakt worden.Vervolgens wordt er stil gestaan bij een knelpunt: Hoeveel data kan ons netwerk aan? De databestanden zijn heel groot en er is veel diverse data. Voor een opdrachtgever niet altijd te doen. Bijvangst blijft ook vaak liggen. Hoe kan je alle data met bijvangst verwerken? Verwachting is dat we daar tegenaan gaan lopen. Systemen zijn er nog niet op voorbereid.De ontwikkelingen met drones gaan snel. Er zijn veel mogelijkheden en deze worden alleen maar meer. Er komt op korte termijn wel nieuwe Europese regelgeving (zie workshop ILT). Acceptatie moet er wel zijn, want mensen worden vervangen. Dat is een uitdaging voor organisaties.  

Veiligheidsregio: valkuilen gebruik drones (Wilbert Kleijer, Veiligheidsregio Midden Brabant)

Wilbert Kleijer was van 2012 tot 2018 betrokken bij de implementatie van het gebruik van drones bij de brandweer in Nederland en in de regio Midden en West-Brabant. Vanuit deze ervaring deelde hij tips en valkuilen voor het starten met het gebruik van drones bij (water)beheerders:

Tips:

  • Focus op 1 onderdeel tegelijk, stap voor stap i.p.v. meerdere functie waarvoor je de drone tegelijkertijd inzetten.
  • Bedenk vooraf welke probleem er wordt opgelost door de inzet van drones?
  • Aansluiting bij bestaande structuren en bestuurlijke rugdekking voor de inzet organiseren
  • Vertrouwen richting de wet- en regelgever en heb hiermee intensief contact.
  • Wat doe je met beelden die je opslaat (in geval van bijvoorbeeld WOB-verzoeken)
  • Op welke frequentie/bandbreedte vlieg je, hoe doe je je besturing en dataveiligheid?
  • Hoe richt je je team in? Pilot, payload operator, luchtruimbewaking, in 24 uurs diensten?
  • Start een autonome organisatie om het vliegen te implementeren.

Valkuilen: 

  • Wat moet je zelf doen versus wat moet je aan de markt overlaten?
  • Dronevliegen betreft een vliegorganisatie, organiseer dit los van andere vraagstukken die vliegen met een done oplevert(b.v. camera/privacy)
  • organisatorisch niet voldoende geborgd, hangt teveel af van personen binnen de organisatie.
  • Je wordt onderdeel worden van de luchtvaart, zij spreken andere taal en confrontaties
  • Onvoldoende vertrouwen in elkaar hebben, kritische vragen zijn goed, maar altijd met vertrouwen
  • Niet breed genoeg nadenken over hoe je hem kunt gebruiken, welke mogelijkheden zijn er allemaal?
  • Niet expliciet kiezen voor een drone-organisatie (b.v. extra taakstelling bovenop je organisatie) Volwaardige taken die je er niet zomaar bij kunt doen.
  • Hoe past een disruptieve ontwikkeling in een conservatieve organisatie?
  • Niet voldoende opleiding om te weten waar je het over hebt!    

Met betrekking tot (financiële) besparing die dronegebruik mogelijk oplevert geeft Wilbert aan dat dit niet het geval is. Drones optimaliseren je informatiepositie: kwaliteit van je werk wordt beter door. Tegelijkertijd moet je wel investeren in hardware, software en data-analyse om deze opbrengsten te behalen!

De Landingsbaan door drone werkgroep van de STOWA en het Waterschapshuis (door Hans van Leeuwen en Peter Foppen) 

Waterschappen staan de komende jaren voor enorme opgaven. Zij moeten zorgen voor duurzaam, doelmatig en klimaatrobuust waterbeheer. Ze moeten bovendien rekening houden met de uiteenlopende eisen die landbouw, natuur, wonen en werken stellen aan de waterhuishouding. Goede informatie is daarbij van onschatbare waarde. Remote-sensingtechnieken verzamelen vanaf grote hoogte gedetailleerde informatie over het aardoppervlak. Deze informatie is voor het regionale waterbeheer van groot belang. Bekijk hier de presentaties: 

Informatiemarkt

Vooraf aan de bijeenkomst en tijdens de pauze konden de deelnemers diverse bedrijven bezoeken op de informatiemarkt. De aanwezige bedrijven waren:

  • Delft Dynamics
  • Skytools
  • Antea Group
  • Mapture
  • Movares
  • PAL-V
  • Shore Monitoring & Research
  • 2e-sensing
  • WaterWindow 
  • DroneQuest

Afsluiting en winnaar Drone Oscar

Johan Jacobs, Kwartiermaker Innovatie in Mobiliteit bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, sluit de dag af. Met drones en vliegende auto’s staan we pas aan het begin, maar dit wordt wel de toekomst. Drones passen in het beleid van het Ministerie. Johan Jacobs wijst de deelnemers tevens op Amsterdam Drone Week dat eind november plaatsvindt.

Ook de winnaar van de Drone Oscar wordt bekend gemaakt. Het publiek bepaalt dat TU-Delft met de Pelikaandrone de winnaar is van de 1e Drone-Oscar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bijeenkomst